Sinds de jaren 50 verlicht de standaard lantaarnpaal ‘model Utrecht’ vele woonstraten in onze stad. Door recente ontwikkelingen moet dit herkenbare armatuur (het bovenste gedeelte van lichtmasten, in de volksmond ook wel lantaarnpalen genoemd) vervangen worden. In deze challenge zijn we daarom op zoek naar het nieuwe iconische ontwerp voor het Utrechtse Armatuur dat duurzaamheid, functionaliteit en herkenbaarheid combineert. Met duizenden lichtmasten waarvan het armatuur vervangen gaat worden, is dit jouw kans om een blijvende stempel te drukken op de openbare ruimte van Utrecht!
Ben jij een creatieve ontwerper, student, ontwerpbureau of maker met een visie op duurzame straatverlichting? Doe mee en maak dan kans op €12.500 voor het winnende ontwerp, €7.000 voor de tweede en €5.000 voor de derde plaats!
De uitdaging
De gemeente Utrecht is op zoek naar een nieuw ontwerp omdat het onduidelijk is wie het intellectueel eigendom van het huidige ontwerp bezit. Dit probleem kwam aan het licht toen Utrecht 6.500 nieuwe LED armaturen wilde plaatsen in Vleuten-De Meern. Dit gebied was tot 2001 een zelfstandige gemeente en heeft daarom nooit het karakteristieke Utrechtse armatuur gekregen. Na de gemeentelijke herindeling wilde Utrecht deze wijk alsnog voorzien van het iconische ontwerp, maar door de onduidelijkheid over de rechten kan deze niet meer aanbesteed worden.
Wethouder Susanne Schilderman gaf daarom de opdracht: ontwikkel een nieuw, uniek Utrechts verlichtingsarmatuur waarvan de gemeente wél eigenaar wordt. Met de transitie naar LED-verlichting en de focus op circulaire economie, is dit het perfecte moment om innovatie, duurzaamheid en Utrechtse identiteit te combineren in één ontwerp. De eerste 6.500 lichtmasten worden geplaatst in Vleuten-De Meern, met op termijn meer dan duizenden exemplaren door de hele stad.
Voor wie?
We zoeken creatieve ontwerpers, studenten, ontwerpbureaus, industrieel ontwerpers en makers die een visie hebben op duurzame straatverlichting en een band hebben met Utrecht. Of je nu een ervaren professional bent of net begint, alle originele, doordachte ontwerpen zijn welkom!
Waar zijn we naar op zoek?
We zoeken een ontwerp voor een verlichtingsarmatuur dat de nieuwe icoon van Utrecht wordt. Het gaat specifiek om het armatuur - het bovenste gedeelte dat op een 4 meter hoge lichtmast wordt geplaatst. Het ontwerp moet rekening houden met een effectieve verlichting van de openbare ruimte, zonder lichtvervuiling.
Het ontwerp moet verder voldoen aan de volgende kenmerken:
- Herkenbaar Utrechts: het armatuur moet een visueel onderscheidend element worden dat de stad Utrecht vertegenwoordigt.
- Esthetische integratie: het ontwerp moet zich esthetisch goed integreren in verschillende soorten openbare ruimten van Utrecht, zoals straten, parken, pleinen en waterkanten. Het moet zowel overdag als ’s nachts visueel aantrekkelijk zijn.
- Energie-efficiëntie en duurzaamheid: het armatuur voorzien van energiezuinige verlichtingstechnologie, zoals LED, en materialen die bestand zijn tegen de weersomstandigheden in de buitenruimte van Utrecht.
- Circulariteit: het armatuur dient opgebouwd te zijn uit materialen die herbruikbaar zijn.
- Functionaliteit: het armatuur moet functioneel zijn voor gebruik op 4 meter hoge palen, met een efficiënte lichtverspreiding.
- Onderhoud en veiligheid: het ontwerp moet eenvoudig te installeren en onderhouden zijn.
- Betaalbaarheid: het ontwerp moet kostenefficiënt te produceren zijn voor duizenden exemplaren zonder de kwaliteit of duurzaamheid te compromitteren
Er zijn een aantal kaders om rekening mee te houden in je ontwerp:
- Maximale afmetingen zijn 800x800x800mm (L*B*H)
- Het dient op een paal bevestigd te worden door middel van een opzetstuk 60mm binnendiameter (het betreft een paaltoparmatuur)
- Er mag geen licht omhoog stralen vanuit het armatuur
- Maximaal gewicht van 12 kg
Waar zijn we niet naar op zoek?
- AI-gegenereerde ontwerpen zonder menselijke creativiteit en doordachte ontwerpkeuzes.
- Ontwerpen die zich alleen richten op esthetiek zonder oog voor functionaliteit en duurzaamheid.
Wat is er te winnen?
Uit de geselecteerde ontwerpen wordt door een vakjury, bestaande uit verlichtingsspecialisten, landschapsarchitecten en beheerders, één winnaar en twee runners-up gekozen. De prijzen zijn als volgt:
1e plaats: €12.500 prijzengeld
2e plaats: €7.000 prijzengeld
3e plaats: €5.000 prijzengeld
Daarnaast ontvangt de winnaar:
- Vele duizenden exemplaren van jouw ontwerp komen te staan in de Utrechtse openbare ruimte.
- Erkenning als ontwerper van het nieuwe iconische Utrechtse verlichtingsarmatuur voor de komende 50+ jaar.
Jouw ontwerp vormt de basis voor het nieuwe armatuur, maar houd er rekening mee dat dit samen met een fabrikant verder wordt doorontwikkeld voor massaproductie. Dit ontwikkeltraject, inclusief certificering en technische aanpassingen, duurt ongeveer 2 jaar. Het uiteindelijke product kan daardoor afwijken van je oorspronkelijke ontwerp.
Je inzending
Deze challenge bestaat uit twee fases. Voor deze eerste fase vragen we een ontwerp met uitgebreide toelichting in een pdf. De vijf beste ontwerpen worden uitgenodigd voor fase 2, waarin je gevraagd wordt om een 3D-prototype te presenteren.
Fase 1: Ontwerp
Je inzending voor deze fase moet de volgende onderdelen bevatten:
- Beschrijving: geef een concrete beschrijving van je ontwerp, inclusief vormgeving, materiaalgebruik en functionaliteiten.
- Visuele presentatie: lever tekeningen, schetsen of renders aan die je ontwerp duidelijk tonen (verschillende perspectieven gewenst).
- Duurzaamheidsvisie: beschrijf hoe je ontwerp bijdraagt aan circulariteit, energie-efficiëntie en milieuvriendelijkheid.
- Persoonlijke info: korte beschrijving van jezelf/je team en relevante ervaring.
- Utrechtse connectie: leg uit hoe je ontwerp de identiteit van Utrecht weergeeft en wat je persoonlijke band is met de stad.
De inzending moet voldoen aan de volgende vereisten:
- In het Nederlands
- Maximaal 4 pagina's / 10 slides
- In de vorm van een presentatie, slide deck of tekstbestand
- Geupload als PDF-bestand (liggend of staand A4-formaat, maximaal 30MB)
- Video's, voorbeeldmaterialen, etc. mogen als link worden toegevoegd
Fase 2: 3D prototype ontwikkeling
Maximaal 5 geselecteerde deelnemers worden uitgenodigd voor de tweede fase, waarin je jouw ontwerp als 3D-prototype presenteert aan de jury. Elke deelnemer ontvangt maximaal €1000 voor de vergoeding van materiaalkosten. Uit deze 5 deelnemers wordt de uiteindelijke winnaar gekozen. Meer informatie over fase 2 volgt later in het proces, na de selectie in de eerste fase.
Beoordelingscriteria
- Creativiteit en originaliteit: hoe origineel en creatief is het ontwerp, met een sterke link naar de identiteit en cultuur van Utrecht?
- Visuele impact en integratie: in hoeverre integreert het armatuur zich harmonieus in de openbare ruimte van Utrecht en creëert het een herkenbaar, iconisch element?
- Duurzaamheid en energie-efficiëntie: hoe goed integreert het ontwerp principes van circulariteit, duurzame materialen en minimaal energieverbruik?
- Technische haalbaarheid: is het ontwerp realistisch en uitvoerbaar, rekening houdend met de robuustheid en onderhoudsgemak van verlichting op 4 meter hoge palen?
Voorwaarden deelname
- Authentiek ontwerp: we zijn opzoek naar ontwerpen met menselijke creativiteit en doordachte ontwerpkeuzes.
- Beschikbaarheid: geselecteerde deelnemers voor fase 2 moeten beschikbaar zijn om een 3D-prototype te ontwikkelen.
- Intellectueel eigendom: Met het indienen van het ontwerp gaat de deelnemer - in geval zijn ontwerp als winnend ontwerp wordt aangemerkt - akkoord met de overdacht van alle rechten van intellectueel eigendom ten aanzien van het ontwerp aan de Gemeente Utrecht. De winnende deelnemer is gehouden om een akte tot overdracht te ondertekenen.
Tijdlijn
- Woensdag 15 oktober 2025 om 12:00: lancering challenge
- Dinsdag 11 november 2025 van 10:00 tot 11:00: online vragenuurtje (niet verplicht) - meld je aan via bovenstaande button
- Dinsdag 2 december 2025 om 17:00: deadline inzendingen fase 1
- (week van) Maandag 15 december 2025: Bekendmaking selectie van 5 ontwerpen voor fase 2
- December 2025 - januari 2026: Fase 2 - Ontwikkeling 3D-prototypes door geselecteerde deelnemers
- Week van 26 januari 2026: Finale presentaties en bekendmaking winnaar
- 2026-2027: De gemeente Utrecht ontwikkelt het winnende ontwerp verder samen met een fabrikant, inclusief certificering en voorbereiding voor massaproductie
- 2028: Start implementatie nieuwe armatuur in Vleuten-De Meern (verwacht)